T́nh h́nh tai nạn giao thông (TNGT) trên phạm vi cả nước trong năm qua với những con số ngày càng tăng so với các năm trước đang thực sự là vấn đề thời sự đáng được quan tâm. Phải làm ǵ để hạn chế số vụ TNGT, đảm bảo trật tự ATGT đường bộ và đô thị là bài toán cần nhiều lời giải.

THỰC TRẠNG...
Theo thống kê của Ủy ban ATGT Quốc gia, 10 tháng đầu năm 2006 trên phạm vi cả nước xảy ra 11.991 vụ TNGT làm chết 10.422 người, bị thương 9.237 người, so với năm 2005 số người và số vụ TNGT đều tăng, tính b́nh quân mỗi ngày trên địa bàn cả nước có hơn 30 người bị thương do TNGT; chỉ riêng tỉnh B́nh Định trong tháng 11-2006 xảy ra 275 vụ làm chết 314 người, bị thương 2.023 người, thiệt hại tài sản ước tính 6,3 tỷ đồng.

Thực tế cho thấy t́nh h́nh vi phạm về trật tự ATGT ngày càng tăng, số người tham gia giao thông chưa tôn trọng pháp luật, thiếu ư thức tự giác; khi có lực lượng tuần tra, kiểm soát th́ nghiêm túc chấp hành các quy định về trật tự ATGT đường bộ và đô thị, nhưng khi không có lực lượng này th́ t́nh trạng vi phạm diễn ra khá phổ biến ở mọi lúc mọi nơi. Mặc dù công tác tuyên truyền được thực hiện thường xuyên trên các phương tiện thông tin đại chúng nhưng vẫn diễn ra t́nh trạng không chấp hành quy tắc tránh vượt, chiếm dụng hành lang ATGT đường bộ, đường sắt, gây ùn tắc giao thông, điều khiển phương tiện không có giấy phép, lạng lách đua xe trái phép, không tuân thủ hiệu lệnh của lực lượng CSGT, phóng nhanh, không làm chủ tốc độ gây TNGT và người đi bộ thường xuyên vi phạm trật tự ATGT...

Ngày 27-10-2006 tại Km45 + 866 Quốc lộ 9 thuộc địa phận Đakrông, huyện Đakrông, Quảng Trị, xe khách BS: 74K-3610 do Phạm Văn Dũng điều khiển không làm chủ tốc độ đă húc vào lan can cầu Chro làm 6 người chết, 4 người bị thương. Nghiêm trọng hơn, 23 giờ ngày 17-11-2006 tại Km 37 (địa phận Cẩm Giàng - Hải Dương) xe container BS: 16H-4838 do Nguyễn Văn Thi (SN 1981, ở Hải Dương) điều khiển hướng Hải Pḥng - Hà Nội cũng không làm chủ tốc độ, đâm vào sau xe ôtô tải cẩu BS: 16K-2291 do Nguyễn Quư Đạt (SN 1979, ở Hải Pḥng) điều khiển. Do va chạm quá mạnh nên cả 2 xe đều bốc cháy, lái xe container Nguyễn Văn Thi và phụ xe Nguyễn Văn Hưng (SN 1984, ở Thủy Duyên, Hải Pḥng) chết ngay sau đó, giao thông trên QL5 bị ùn tắc nhiều giờ.

Trong những ngày đầu tháng 12-2006, trên địa bàn TP. Hà Nội liên tiếp xảy ra các vụ TNGT liên quan đến khách bộ hành, trong số đó có hai nạn nhân đều là các nhà khoa học nổi tiếng: ngày 9-12-2006, khi đang qua đường, giáo sư viện sĩ Nguyễn Văn Đạo, SN 1937, ở T6 khu đô thị Trung Ḥa - Nhân Chính, nguyên Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội đă bị xe máy đâm phải và sau 2 ngày hôn mê sâu, sáng 11-12-2006 đă qua đời; trước đó, chiều 5-12 tại nút giao thông đường Giải Phóng - Đại Cồ Việt, giáo sư toán học hàng đầu thế giới Saymour Peper (SN 1928, quốc tịch Hoa Kỳ) cùng đồng nghiệp đi bộ từ khách sạn Kim Liên sang trường Đại học Bách khoa Hà Nội, khi hai người đang đi đúng phần đường dành cho người đi bộ th́ bị xe máy BS: 29R1-2047 chạy trên đường Giải Phóng hướng từ cầu vượt ngă tư Vọng lên lao thẳèng vào người, vị giáo sư ngă xuống bất tỉnh và được đưa vào cấp cứu tại Bệnh viện Việt - Pháp. Qua 10 ngày điều trị và hai đợt phẫu thuật vùng đầu, sáng 16-12-2006 được đưa về Mỹ điều trị.

Từ những thực tế đáng lo ngại trên, được biết một trong những nguyên nhân cơ bản, sâu xa dẫn đến t́nh trạng c̣n nhiều yếu kém trong việc đảm bảo ATGT chính là việc quản lư của các cơ quan Nhà nước và chính quyền các địa phương c̣n lỏng lẻo, chưa thực sự quan tâm đến vấn đề ATGT mà coi đó là trách nhiệm của ngành công an và giao thông. Công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật về đảm bảo TTATGT đường bộ và đô thị vẫn chưa thực sự đến với mọi người nhất là đối tượng thanh thiếu niên, học sinh sinh viên, những người ở vùng xa, vùng sâu, vùng dân tộc ít người. Thực tế cho thấy các biện pháp tuyên truyền c̣n mang nặng tính h́nh thức, chưa chú ư vào các hoạt động có tính chuyên nghiệp, nội dung chưa thực sự đổi mới nên dẫn tới hậu quả hết sức hạn chế. Đáng chú ư t́nh trạng các phương tiện tham gia giao thông tăng quá nhanh trong khi kết cấu cơ sở hạ tầng chưa đáp ứng việc tổ chức giao thông nhiều nơi chưa hợp lư và chậm được khắc phục. Bởi vậy chỉ tính riêng ở thủ đô Hà Nội trong những tháng cuối năm 2006 vào các giờ cao điểm từ 17 giờ đến 19 giờ 30, do lượng phương tiện tham gia giao thông đông nên hầu hết trên các tuyến đường, ngă tư như: Khâm Thiên, Chợ Dừa, Trung Tự, Đê La Thành, Chùa Bộc... thường xuyên xảy ra ùn tắc triền miên gây khó khăn trong việc sinh hoạt của nhân dân, đảm bảo vệ sinh môi trường... và sẽ khó có thể khắc phục được trong thời gian ngắn.

VÀ GIẢI PHÁP
Trước mắt, các ngành chức năng Cảnh sát giao thông, Thanh tra giao thông cần có sự phối kết hợp với các cấp, các ngành, các tổ chức đoàn thể xă hội, các tổ dân phố tăng cường, đẩy mạnh một cách thường xuyên, liên tục công tác tuyên truyền, giáo dục, phổ biến pháp luật, luật giao thông, nâng cao ư thức trách nhiệm trong việc chấp hành Luật giao thông đến với đối tượng thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên và người dân bằng nhiều h́nh thức; phát tờ rơi, thi t́m hiểu, tuyên truyền bằng h́nh ảnh trực quan tác động đến mọi đối tượng, triển lăm lưu động các h́nh ảnh vi phạm luật giao thông và h́nh ảnh những hậu quả do TNGT gây ra ở nơi công cộng, tổ dân phố, trường học. Các lực lượng chức năng, trực tiếp là CSGT, Thanh tra giao thông, An ninh xung kích, Thanh niên t́nh nguyện cần tăng cường vai tṛ, trách nhiệm của ḿnh trong việc giữ ǵn, đảm bảo TTATGT đường bộ và đô thị, cần kiên quyết xử lư các đối tượng cố t́nh vi phạm, tạm giữ các phương tiện vi phạm, tịch thu phương tiện giao thông trong từng trường hợp đua xe trái phép, đánh dấu số lần vi phạm để theo dơi, giáo dục, xử lư. Đồng thời, cơ quan chức năng khi thực thi nhiệm vụ cần xử phạt thật nặng đối với các hành vi như: vi phạm tốc độ quy định, uống rượu bia quá nồng độ quy định khi điều khiển phương tiện, không đội mũ bảo hiểm khi đi môtô, xe máy ở những tuyến đường bắt buộc đội mũ bảo hiểm, tài xế không có giấy phép lái xe, xe chở khách quá số người quy định, lấn chiếm hành lang bảo vệ ATGT...

Vấn đề có tính chất chiến lược lâu dài là cần có sự quan tâm, chỉ đạo, đầu tư của Nhà nước, các cơ quan chuyên trách về giao thông đối với lĩnh vực ATGT như nâng cấp cơ sở hạ tầng, làm cầu vượt dành cho người đi bộ trên các tuyến đường, ngă ba, ngă tư trong các đô thị; tăng cường biển báo, đèn tín hiệu, những điểm có người qua đường ở các đô thị lớn nên quy định cấm xe gắn máy đi lại trong nhiều tuyến phố; nâng cao chất lượng, hệ thống dịch vụ xe buưt công cộng, tăng phí sử dụng đường bộ trong khu vực đô thị đối với các phương tiện ôtô, công khai các khoản đầu tư vào lĩnh vực hạ tầng giao thông để người dân hiểu và đóng góp ư kiến với Nhà nước. Xây dựng cơ chế tập trung các khoản thu phạt hành chính do vi phạm Luật giao thông để đầu tư vào cơ sở hạ tầng giao thông. Đầu tư trang thiết bị cho lực lượng CSGT làm nhiệm vụ để xử lư xe chạy quá tốc độ khi bị ách tắc giao thông, cho xây dựng và lưu hành bằng lái xe điện tử. Được biết, Ủy ban ATGT quốc gia trong năm 2007 sẽ ban hành nghị định về xử phạt hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, nội dung chính sẽ tiếp tục duy tŕ các h́nh thức xử lư, xử phạt người và các phương tiện tham gia giao thông vi phạm TTATGT đường bộ và đô thị, đồng thời đề ra một loạt biện pháp bổ sung quy định về đoạn đường bắt buộc đội mũ bảo hiểm; xây dựng chương tŕnh quản lư, giáo dục nâng cao đạo đức lái xe, ư thức của người dân trong việc tham gia giao thông, nâng cao hiệu quả công tác tuần tra, xử lư vi phạm về ATGT. Hy vọng rằng với sự chỉ đạo, quan tâm của Nhà nước, sự phối kết hợp đồng bộ của các cấp, các ngành, các tổ chức, đoàn thể, xă hội và đặc biệt là ư thức, trách nhiệm của mỗi người dân về ATGT được nâng lên sẽ góp phần hạn chế đến mức thấp nhất số vụ TNGT đường bộ, đô thị.